ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΩΝ ΧΑΝΙΩΝ

Περιήγηση στα μνημεία

Ιστορική Αναδρομή > Περιήγηση στα μνημεία

Δημοτικός Κήπος

Ο Δημοτικός Κήπος βρίσκεται ανάμεσα στις οδούς Α. Παπανδρέου και Τζανακάκη. Σχεδιάστηκε το 1870 σε ευρωπαϊκά πρότυπα και ήταν το πρώτο κοινωφελές έργο της πόλης των Χανίων την περίοδο διοίκησης του Ρεούφ Πασά. Σήμερα αποτελεί μια όαση πρασίνου και χώρο ψυχαγωγίας, καθώς διαθέτει μικρό ζωολογικό κήπο, αναψυκτήριο, παιδική χαρά, βιβλιοθήκη, και θερινό κινηματογράφο.

Στιβανάδικα

Τα Στιβανάδικα στην οδό Σκρύδλωφ αποτελούν έναν από τους πλέον δημοφιλείς και εμπορικούς δρόμους των Χανίων. Έλαβαν το συγκεκριμένο προσωνύμιο από τα εργαστήρια κατασκευής στιβανιών (μπότες) και επεξεργασίας δερμάτινων ειδών που βρίσκονταν παλαιότερα εκεί. Σήμερα αποτελούν πόλο έλξης των τουριστών προσφέροντας είδη λαϊκής τέχνης, σουβενίρ και παραδοσιακά προϊόντα.

Ιστορικό Αρχείο Κρήτης

Το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης ιδρύθηκε το 1920 και στεγάζεται σε νεοκλασικό διατηρητέο κτίριο στην οδό Ι. Σφακιανάκη στα Χανιά. Περιλαμβάνει ένα σημαντικό όγκο αρχείων και εκθεμάτων, αντιπροσωπευτικών της ιστορίας της Κρήτης, που το κατατάσσουν πρώτο μεταξύ των περιφερειακών Αρχείων της χώρας. Στους χώρους του λειτουργεί επίσης μουσειακό ιστορικό και λαογραφικό τμήμα.

Καθολική Εκκλησία Χανίων

Η καθολική εκκλησία των Χανίων είναι αφιερωμένη στην Παναγία και αποτελεί την έδρα της Καθολικής Επισκοπής Κρήτης. Πρόκειται για έναν τρίκλιτο ναό που οικοδομήθηκε το 1842, στο χώρο όπου το 1566 οι  Καπουκίνοι μοναχοί είχαν ιδρύσει την πρώτη τους Μονή στο νησί. Το κτίριο έχει υποστεί παρεμβάσεις και ανακαινίσεις και λειτουργεί παράλληλα ως ενοριακός ναός της καθολικής κοινότητας της πόλης.

Γαλλική Σχολή

Νεοκλασικό κτίριο του 19ου αιώνα. Το κεντρικό κτίριο κτίστηκε το 1858 για λογαριασμό ενός Αιγυπτίου Εμπόρου και επεκτάθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα. Το 1884 περιήλθε στην κυριότητα των καλογραιών της καθολικής εκκλησίας και σήμερα αποτελεί ιδιοκτησία του Πολυτεχνείου Κρήτης.

Δικαστικό – Διοικητικό Μέγαρο

Η κατασκευή του ξεκίνησε τα τελευταία χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας με σκοπό να γίνει στρατιωτικό νοσοκομείο. Επηρέασε τη διάρθρωση του πρώτου σχεδίου της νέας πόλης, ενώ έλαβε την τελική του μορφή το 1936. Σήμερα στο κτίριο στεγάζονται τα Δικαστήρια Χανίων, το Εφετείο Δυτικής Κρήτης, η Αντιπεριφέρεια Χανίων, ο Δικηγορικός Σύλλογος, η Λέσχη Χωροφυλακής και το ΚΕΠ Χανίων.

Τούρκικο Λουτρό -Χαμάμ-(Κατρέ)

Το χαμάμ της οδού Κατρέ βρίσκεται στο λόφο Καστέλλι. Πρόκειται για ένα οθωμανικό λουτρό με καμαροσκέπαστες στοές και μικρότερους τρουλλίσκους. Διέθετε και δεύτερο όροφο, ο οποίος όμως δε σώζεται. Το κτίριο είχε παραχωρηθεί στον Σύλλογο Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες και χρησιμοποιούνταν ως κέντρο εκπαίδευσης. Επίσης, στους χώρους του λειτουργούσε εργαστήριο ειδών λαϊκής τέχνης.

Τούρκικο Λουτρό – Χαμάμ- (Ζαμπελίου και Δούκα)

Το χαμάμ στη συμβολή των οδών Ζαμπελίου και Δούκα χρονολογείται στην πρώιμη οθωμανική περίοδο. Πρόκειται για ένα κλασικού τύπου οθωμανικό λουτρό αποτελούμενο από ένα μακρόστενο χώρο αποδυτηρίων με χλιαρό τμήμα και θερμό χώρο στεγαζόμενο με έξι θόλους. Μεταγενέστερα προστέθηκε ένας όροφος. Σήμερα αποτελεί ιδιοκτησία του Υπουργείου Πολιτισμού.

Τούρκικη υπόγεια κρήνη στην πλατεία Σπλάντζια

Πρόκειται για μια μεγάλη υπόγεια κρήνη στην πλατεία της Σπλάντζιας, η κατασκευή της οποίας χρονολογείται τον 18ο αιώνα. Είχε τελετουργική χρήση, καθώς εξυπηρετούσε τους μουσουλμάνους που προσεύχονταν στο τζαμί του Ηγεμόνα. Η τελική διαμόρφωση του χώρου, που αποτελείται από τρεις στενόμακρες αίθουσες, έγινε στα τέλη του 19ου αιώνα.

Τούρκικο Λουτρό -Χαμάμ – (Χάληδων)

Κτίσμα του 17ου αιώνα, το χαμάμ του Γιουσούφ Πασά ανεγέρθηκε στη θέση του βενετσιάνικου μοναστηριού της Αγίας Κλάρας που βρισκόταν απέναντι από τον Άγιο Φραγκίσκο (Αρχαιολογικό Μουσείο) στη σημερινή οδό Χάληδων. Τμήμα του καταστράφηκε από τους γερμανικούς βομβαρδισμούς του 1941. Το 1965 κηρύχθηκε διατηρητέο, μέχρι το 1994 στέγαζε ένα καμπανοχυτήριο, ενώ σήμερα λειτουργεί ως κατάστημα ειδών ένδυσης.

Ο Φάρος

Περίπου στα 1595 -1601 κατασκευάστηκε από τους Ενετούς ένας Φάρος, θεμελιωμένος στο φυσικό βράχο, που λειτούργησε ως πυρσός ανοιχτής φλόγας (φρυκτωρία) κι αναφέρεται ως «φανάρι» σε σχεδιάγραμμα κάτοψης της πόλεως των Χανίων του 1689 του V. Coronelli.

 

Για την ανανέωση του νερού και την αποφυγή επιχωματώσεων δημιουργήθηκε ένα άνοιγμα πάνω στο λιμενοβραχίονα και στο κέντρο του κατασκευάσθηκε ο προμαχώνας του Αγίου Νικολάου. Ο τελευταίος κάλυπτε τη μεγάλη απόσταση μέχρι την είσοδο του λιμανιού, την οποία και προστάτευε, σε συνδυασμό με το φρούριο Φιρκά. Τότε κατασκευάσθηκε και ο πρόβολος, ο πύργος δηλαδή του Φάρου που υπάρχει μέχρι σήμερα. Εδράζεται στην ενετική τραπεζοειδή βάση πάνω σε φυσικό βράχο. Τα αρχιτεκτονικά του στοιχεία είναι συνδεδεμένα με την τοπική παράδοση, όπως αυτή διαμορφώθηκε από τα τέλη της Ενετοκρατίας και εξής. Την εποχή αυτή ο Φάρος πήρε τη μορφή που ξέρουμε. Ο πύργος του κτίσματος αποτελείται από τρία τμήματα διαφορετικής διατομής: το τμήμα της βάσης είναι οκτάγωνο, το μεσαίο τμήμα είναι δεκαεξάγωνο και το τρίτο κυκλικό. Το υλικό κατασκευής της βάσης είναι της ίδιας προέλευσης και ποιότητας με αυτό που οι Ενετοί κατασκεύασαν τις οχυρώσεις της πόλης των Χανίων.

 

Σύμφωνα με τους εγκυρότατους Αγγλικούς «φαροδείκτες» του 1847 και 1859, ο Φάρος αναστηλώθηκε – πάνω στην Ενετική βάση του – και το 1839 λειτούργησε με την νέα για την εποχή τεχνολογία. Τεκμηριωμένη πληροφορία για το πρώτο του φωτιστικό μηχάνημα δεν υπάρχει, όπως δεν υπάρχει και κάποιο στοιχείο που να δείχνει το πότε σταμάτησε να λειτουργεί ως πυρσός ανοιχτής φλόγας.

 

Ο νέος Φάρος είναι, όπως αναφέρθηκε, διαφορετικός από τον αρχικό. Θυμίζει περισσότερο μιναρέ και ως προς τη μορφή του και ως προς την εσωτερική πέτρινη σκάλα, που οδηγεί στο μπαλκόνι με το γυάλινο πυργίσκο. Γι’ αυτό και το μνημείο δεν κατατάσσεται σε κάποιον από τους τυποποιημένους πύργους των Φάρων σε σχέση με την διατομή του. Είναι «φανός λιμένος» και αποτελείται μόνο από τον πύργο του Φάρου, χωρίς την κατοικία των φυλάκων, όπως οι υπόλοιποι επιτηρούμενοι φάροι. Κι αυτό γιατί βρίσκεται σε κατοικημένη περιοχή, οπότε δεν ήταν απαραίτητη η επίβλεψη της λειτουργίας του από μία εφαπτόμενη ή κοντινή στον πύργο κατοικία φυλάκων. Παρά ταύτα, γύρω στα τέλη του 19ου αιώνα, κατασκευάστηκε στη βάση του Φάρου κεραμοσκεπής κατοικία φυλάκων, που όμως κατεδαφίστηκε πριν από το 1967. Σε όλο το ύψος του εσωτερικά υπάρχει κλίμακα από λιθοδομή που λειτουργεί και ως ελικοειδές στοιχείο ακαμψίας.

 

Το 1864 ο Φάρος περιήλθε στην δικαιοδοσία της Γαλλικής Εταιρίας Οθωμανικών Φάρων και λειτούργησε με φωτιστικό μηχάνημα «κατοπτρικό Δ΄ Τάξεως». Κατά το τέλος της τουρκικής κατοχής κατασκευάστηκε η σκάλα της ανατολικής πλευράς, στην είσοδο δηλαδή του πύργου του Φάρου. Το περιμετρικό συμπαγές πέτρινο στηθαίο και το οκταγωνικό φυλάκιο με το μικρό τρούλο είναι νεότερες κατασκευές. Έχουν επίσης δημιουργηθεί αγωγοί μέσω των οποίων διέρχεται θαλάσσιο νερό κάτω από την επιφάνεια της βάσης του Φάρου.

 

Ο Φάρος, το στολίδι και «σήμα κατατεθέν» της πόλης, έχει ύψος 21 μ., με ύψος εστίας από την επιφάνεια της θάλασσας 26 μ. Το φως του φτάνει σε απόσταση επτά μιλίων. Είναι ο παλαιότερος που σώζεται μέχρι σήμερα όχι μόνο των ελληνικών παραλίων και της Μεσογείου, αλλά κι ένας από τους παλαιότερους στον κόσμο.

Αγίος Γεώργιος Κουμπελής

Κτισμένος σ’ ένα μικρό όρμο, δυτικά του Ακρωτηρίου Μελέχα, ο ναός του Αγίου Γεωργίου του Κουμπελή αποτελούσε το καθολικό ενός ευρύτερου μοναστηριακού συγκροτήματος της εποχής της ενετοκρατίας. Πιθανόν να καταστράφηκε το 1645 κατά την πολιορκία της πόλης των Χανίων από τους Οθωμανούς. Σήμερα σώζεται μονάχα ο ναός.

Ο Ναός του Αγίου Ελευθερίου

Ο ναός του Αγίου Ελευθερίου βρίσκεται στη σημερινή οδό Γαβαλάδων. Πρόκειται για έναν ορθόδοξο ναό, η θεμελίωση του οποίου ανάγεται στα χρόνια της ύστερης ενετοκρατίας. Κατά τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας χρησιμοποιήθηκε ως αποθήκη λαδιού, με αποτέλεσμα να υποστεί σημαντικές αλλοιώσεις. Σήμερα έχει απαλλοτριωθεί και αποκατασταθεί από την Αρχαιολογική Υπηρεσία.

Ο Ναός της Αγίας Ειρήνης

Ο ορθόδοξος ναός της Αγίας Ειρήνης βρίσκεται ενσωματωμένος σε ιδιωτική κατοικία στην πλατεία Καλλινίκου Σαρπάκη. Πρόκειται για ένα δίκλιτο καμαροσκέπαστο ναό, ο οποίος έχει υποστεί αρκετές μεταβολές στην πάροδο του χρόνου. Έχει απαλλοτριωθεί από την Αρχαιολογική Υπηρεσία και σήμερα λειτουργεί ως παρεκκλήσι.

Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή Συλλογή Χανίων

Στη βορειοδυτική γωνία των ενετικών οχυρώσεων, εντός του καθολικού της Βενετσιάνικης Εκκλησίας San Salvatore των Φραγκισκανών, στεγάζεται η Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή Συλλογή των Χανίων. Εκθέματα, όπως ψηφιδωτά, επιτύμβιες επιγραφές, τοιχογραφίες, εικόνες, νομίσματα, αρχιτεκτονικά γλυπτά, έργα κεραμικής και μικροτεχνίας, συνθέτουν σ’ ένα όμορφο συνεχές την ιστορική πορεία των Χανίων από τα παλαιοχριστιανικά χρόνια έως και την οθωμανική κυριαρχία.